W labiryncie polskich tradycji - Oskar Kolberg

„W żadnym kraju i żadnym narodzie nie obdarzyła tak nauki praca jednego człowieka.” – mówiono na temat Oskara Kolberga. Kim był i czym się zasłużył?


Nota biograficzna

​Henryk Oskar Kolberg urodził się 22 lutego 1814 roku. Przyszedł na świat w miejscowości Przysusze, w powiecie opoczyńskim jako syn Juliusza Kolberga oraz Karoliny Mercoeur. Swoją młodość i czas nauki spędził w Warszawie. Rodzina utrzymywała go i zapewniła wykształcenie. W latach 1823-1830 uczył się w Liceum Warszawskim oraz skupiał się na rozwijaniu talentu muzycznego. Pobierał wówczas lekcje gry na fortepianie i kompozycji. Kolberg poznał również Fryderyka Chopina, co wpłynęło na rozwój jego zainteresowań muzycznych. Nazywano go jednym z „znakomitszych artystów miasta Warszawy”. 


Oskar Kolberg, Muzeum Ziemi Radomskiej


Działalność

Mimo to, to nie z tego Oskar Kolberg jest najbardziej znany. W 1839 roku odbył swoją pierwszą wyprawę badawczą na Mazowsze. Rozpoczął wtedy prace nad dokumentacją folkloru muzycznego. Podjął się także uzupełnienia melodii wcześniej wydanych zbiorów pieśni ludowych. Posiadał wrażliwość muzyczną i doceniał piękno folkloru. Szczególną uwagę przykładał do wierności zapisu melodii. Z kompozytora stał się także „muzykiem-folklorystą” i etnografem. Zwieńczeniem jego prac była publikacja „Pieśni ludu polskiego”, która ukazała się w 1857 roku.


Kolberg komponował i wystawiał swoje utwory, jednak zaniechał tego, aby zaangażować się w działalność naukową – w dziedzinie etnografii i folklorystyki. W 1861 roku zrezygnował ze stałej posady i zaczął utrzymywać się z honorariów. Zasłużył się opracowując dużą część haseł muzycznych, pisząc prace z tym powiązane, robiąc biografie muzyków oraz kompozytorów w renomowanych encyklopediach i czasopismach.


Dzieło ludowe

Oskar Kolberg najbardziej zasłużył się realizując badania polegające na zebraniu materiałów, które dotyczyły wszystkich dziedzin kultury ludowej na terenie ówczesnej Rzeczypospolitej. Podejmując się tych działań stworzył podstawy dla nowej nauki - etnografii. Pomysł ten realizował w serii „Lud, jego zwyczaje, sposób życia, mowa, podania, przysłowia, obrzędy, gusła, zabawy, pieśni, muzyka i tańce.” W ciągu wielu lat spędzonymi nad swoimi badaniami etnograficznymi objął wiele regionów, a każdemu z nich poświęcił osobną monografię. 


Stroje w Modlnicy Wielkiej, polona.pl


Dzięki swoim zasługom w 1872 roku został członkiem korespondentem krakowskiej Akademii Umiejętności, a dwa lata później przewodniczącym sekcji etnograficznej Komsiji Antropologicznej. Na wystawie światowej w Paryżu 1878 roku otrzymał złoty medal za kolekcję ikonograficzną polskich strojów ludowych. W 1889 roku obchodził pięćdziesięciolecia działalności naukowej, a zmarł rok później w Krakowie.


Nagrobek Oskara Kolberga na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie, krakow.pl


Monografie „Lud” stanowią najobszerniejszą część spuścizny naukowej Kolberga. Pozostawił po sobie wiele materiałów rękopiśmiennych, które poddawane są analizom przez Instytut im. Oskara Kolberga. Od 1960 roku Polskie Towarzystwo Ludoznawcze zajęło się publikacją „Dzieł wszystkich” Kolberga.


Sprawdź swoją miejscowość

Za pomocą strony internetowej Instytutu Oskara Kolberga bez najmniejszego problemu możemy wyszukać, co o danym obszarze pisał słynny etnograf - oskarkolberg.pl.


KROK 1.

Jeśli szukamy informacji na temat jakiegoś regionu wystarczy skorzystać z dostępnej na stronie mapy – wybieramy dany obszar, a następnie sprawdzamy, w którym tomie informacje o nim znajdziemy. 


Jeśli jednak interesuje nas konkretna miejscowość, należy wykorzystać zamieszczony na stronie indeks geograficzny, tam poszukać regionu i znaleźć daną miejscowość. Wówczas uzyskamy informacje, w którym tomie jej poszukiwać. 


KROK 2.

Wystarczy wpisać w wyszukwiarkę numer i tytuł tomu, który poszukujemy, a następnie skorzystać z niego w formie PDF na stronie Instytutu lub stronie polona.pl.


10 lat temu, w roku 2014, obchodziliśmy Rok im. Oskara Kolberga w setną rocznicę jego urodzin. W tym roku w Muzeum im. Oskara Kolberga w Przysusze zainaugurowano rok poświęcony jego działalności, która stanowi nieocenione źródło wiedzy o tradycjach oraz życiu ludności wiejskiej XIX wieku w Polsce.


Źródła:

Strona internetowa Instytutu im. Oskara Kolberga, oskarkolberg.pl, [dostęp: 22.02.2024].

Strona internetowa Miasta Kraków, krakow.pl, [dostęp: 23.02.2024].

Strona internetowa Muzeum Wsi Radomskiej, oddział Muzeum im. Oskara Kolberga w Przysusze, muzeum-radom.pl, [dostęp: 22.02.2024].

Strona internetowa POLONA, polona.pl, [dostęp: 23.02.2024].

 

​Tatiana Midura